Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững và thích ứng với những biến động ngày càng phức tạp của kinh tế toàn cầu. Một trong những nội dung trọng tâm của kỳ họp là thảo luận, đánh giá kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021–2025, đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu cho giai đoạn 2026–2030 – giai đoạn được kỳ vọng tạo bước đột phá để Việt Nam vươn lên nhóm nước có thu nhập trung bình cao.

Trong bối cảnh đó, việc các đại biểu Quốc hội tham gia đóng góp ý kiến, phản biện chính sách không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện thể chế mà còn góp phần nâng cao chất lượng điều hành, đảm bảo các mục tiêu phát triển mang tính khả thi và bền vững.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên đồng chí Phạm Văn Thanh – Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex)– đại diện cho tiếng nói cử tri ngành có bề dày truyền thống 98 năm tham gia phát biểu tại nghị trường với vai trò đại biểu Quốc hội. Với kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp đầu ngành năng lượng đã trải qua 70 năm hình thành và phát triển, những ý kiến đóng góp của ông đã mang đến góc nhìn thực tiễn, gắn với các vấn đề then chốt của nền kinh tế.

Nhận diện rõ thách thức để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao

Bày tỏ sự đồng tình với nhiều nội dung trong Tờ trình của Chính phủ, đại biểu Phạm Văn Thanh đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cần nhìn nhận thẳng thắn các thách thức, rủi ro để Quốc hội có cơ sở giám sát hiệu quả hơn. 

Theo đó, sáu nhóm thách thức lớn được chỉ ra gồm: sự phụ thuộc vào khu vực FDI, nguy cơ thiếu hụt năng lượng, hạn chế trong chuyển đổi số, sự phát triển chưa bền vững của doanh nghiệp nội địa, nguy cơ phân tán nguồn lực khi triển khai nhiều mô hình kinh tế mới và khoảng trống trong nền tảng văn hóa.

Những thách thức này không chỉ mang tính ngắn hạn mà còn là vấn đề mang tính cấu trúc, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể và quyết liệt hơn trong giai đoạn tới.

Chuyển đổi số –  đồng bộ từ mục tiêu đến thực thi

Một trong những nội dung được phân tích sâu là chuyển đổi số và phát triển kinh tế số. Mặc dù mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030 được đánh giá là phù hợp với xu thế, song nền tảng hiện tại vẫn còn chưa đủ mạnh để tạo đột phá phát triển kinh tế số.

Đáng chú ý, tỷ lệ lao động có kỹ năng số còn thấp, hạ tầng dữ liệu phân tán, thiếu liên thông và số lượng doanh nghiệp công nghệ còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ tư duy “xây dựng chiến lược” sang “tổ chức thực thi”.

Đại biểu Phạm Văn Thanh đề xuất cần ưu tiên phát triển hạ tầng dữ liệu quốc gia, xây dựng các nền tảng số dùng chung, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo lại kỹ năng số trên quy mô lớn và hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia vào quá trình chuyển đổi.

Lựa chọn trọng tâm trong phát triển các mô hình kinh tế mới

Bên cạnh chuyển đổi số, việc triển khai đồng thời nhiều mô hình kinh tế mới cũng được đánh giá là thách thức lớn và cần phân định mức ưu tiên rõ ràng.

Đại biểu Phạm Văn Thanh đề xuất cần phân loại các mô hình kinh tế theo mức độ sẵn sàng: Nhóm có thể triển khai ngay như kinh tế số, kinh tế xanh; Nhóm cần chuẩn bị nền tảng như kinh tế tuần hoàn, kinh tế bạc; Nhóm mang tính nghiên cứu dài hạn như kinh tế không gian, công nghệ lượng tử. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn lực, tránh dàn trải và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Đồng thời, việc tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước, nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa cũng được nhấn mạnh như một giải pháp quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Văn hóa – nền tảng cho phát triển bền vững

Một điểm nhấn đáng chú ý trong phát biểu của đại biểu Phạm Văn Thanh là việc nhấn mạnh vai trò nền tảng của văn hóa trong phát triển kinh tế - xã hội. Đại biểu ghi nhận và đánh giá cao sự quan tâm đúng mức của Chính phủ khi đã dành riêng một nhóm nhiệm vụ cho lĩnh vực văn hóa trong kế hoạch 5 năm, một bước tiến quan trọng thể hiện tầm nhìn toàn diện. Trên tinh thần đóng góp ý kiến để tiếp tục hoàn thiện, đại biểu cho rằng có thể nghiên cứu bổ sung thêm các nội dung mang tính nền tảng như văn hóa ứng xử, văn hóa gia đình và văn hóa học tập, bên cạnh định hướng phát triển công nghiệp văn hóa đã được đề cập. Việc xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam trong kỷ nguyên số, nếu được lồng ghép một cách phù hợp, sẽ càng củng cố thêm nền tảng văn hóa vững chắc, bảo đảm sự phát triển hài hòa, bền vững giữa kinh tế và xã hội, đúng với định hướng mà Chính phủ đang kiên trì theo đuổi.

Tăng cường giám sát, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách

Từ thực tiễn quản trị doanh nghiệp, đại biểu Phạm Văn Thanh nhấn mạnh vai trò của hệ thống giám sát trong việc đảm bảo hiệu quả thực thi chính sách. Theo đó, cần xây dựng các bộ chỉ số quản trị rõ ràng, có khả năng cảnh báo sớm rủi ro, đồng thời thực hiện báo cáo định kỳ để Quốc hội có cơ sở giám sát thực chất.

Quan trọng hơn, cần chuyển nhanh từ giai đoạn “thiết kế chính sách” sang “thực thi đồng bộ và đo lường kết quả”, tập trung nguồn lực vào các ưu tiên then chốt.

Vai trò của doanh nghiệp trong hoạch định chính sách

Việc đại diện doanh nghiệp gắn liền với lịch sử phát triển của đất nước, giữ vai trò chủ lực của nền kinh tế năng lượng, luôn phát huy mạnh mẽ vai trò tiên phong gắn với trách nhiệm xã hội như Petrolimex tham gia đóng góp ý kiến tại nghị trường không chỉ mang ý nghĩa cá nhân, mà còn thể hiện xu hướng gắn kết chặt chẽ hơn giữa hoạch định chính sách và thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Niềm tin vào giai đoạn phát triển mới
Với quyết tâm chính trị cao, cùng sự tham gia tích cực của các đại biểu Quốc hội từ nhiều lĩnh vực, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030 được đánh giá là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy và hành động – từ việc xác định đúng các ưu tiên chiến lược đến tổ chức thực thi hiệu quả.

Những ý kiến đóng góp từ thực tiễn doanh nghiệp như của đại biểu Phạm Văn Thanh không chỉ góp phần hoàn thiện chính sách, mà còn mở ra những góc nhìn mới, sát thực tế hơn cho hành trình phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.